Ísland er þekkt fyrir öflugt og óútreiknanlegt veðurfar. Einkum vetur getur verið vindasamur og snjóþyngd. Vindhraði fer gjarnan yfir 18 m/s (~65 km/klst) tugum daga ár hvert, og hæstu mæliverð hafa mælst 62,5 m/s (225 km/klst) með hviðum upp á 74,2 m/s. Öflugir stormar geta náð fellibylsstyrk; til dæmis mældist stöðugur 63 mph (~102 km/klst) vindur í Reykjavík í desember 2019, en hviða allt að 149 mph (~240 km/klst) á Suðurlandi. Slík veðuróveður – miklar snjókomur ásamt hvassviðri – setja loftræstikerfi í verulegar prófunar: veðurofsáhrif geta þrýst vatni og snjó inn um loftristir og valdið innrás raka í loftræstikerfi og loftinntök.

Snjó- og rakainnbrot inn í loftrásir bygginga getur haft alvarlegar afleiðingar. Þegar vatn berst inn í lofthirðu- eða loftræstikerfi geta myndast alvarlegir gallar, til dæmis:

• Síuskemmdir í kerfunum.

• Myglu- og bakteríuvöxtur í síum og loftgeymum vegna endurtekinna rakabletta.

• Lekar og innrás vatns þar sem snjór bráðnar innan í loftrásum.

• Ryð og tæringar í loftræstibúnaði og rörum.

Slíkar bilunarhættur undirstrika mikilvægi sterkrar verndar á loftrásum. Veðurhlífar (e. weather louvres) eru sérhannaðar ristir sem eru settar fyrir loftinntök til að leyfa lofthreyfingu en hefta vatnsinnrás. Leiðbeinandi skilgreining segir að veðurhlíf sé „passíft tæki sem hleypir lofti inn en heftir innrás regns. Helstu hlutverk veðurhlífa eru meðal annars:

• Hleypa hreinu lofti inn í loftræstikerfi, en koma í veg fyrir að regn, snjór eða frost leggjist í rásina.

• Gera loftinntak öruggara gegn úrkomu og draga úr hættu á rakaskemmdum í kerfum.

• Auka orkunýtingu kerfa þar sem rétt valin ritastjórnun minnkar aflþörf til að blása lofti inn.

Í samræmi við mismunandi þörf skiptast louvre-kerfi í flokka. Algengast er að nota performance louvres (óunnar veðurhlífar) í köldu eða mjög útnæmu loftslagi. Þessar performance-ristir eru hannaðar til að hleypa lofti inn en verja rýmið fyrir vatnsinnrás. Á móti eru venjulegar ristir („standard louvers“) hannaðar fyrir hámark loftflæðis en hafa minni vatnsvarnar–nefndir reka inn streymi vatns sem þarf að þola. Í sérstöku veðurlagi, svo sem á Íslandi, er æskilegt að velja veðurhlífar með sem bestu vatnsvarnarskilvirkni, til að halda rigningu og snjó inn á yfirborði ristarinnar.

EN 13030:2001 – Vatnsþol veðurrist

Evrópski staðallinn EN 13030:2001 er notaður til að prófa veðurlouvers undir hermdu raini. Í staðlinum er mælt hversu mikið vatn kemst inn í gegn við mismunandi vindhraða (framhraða) og flokkað í flokka A–D eftir vatnsvarnarskilvirkni. Meðal meginflokka eru:

• A-flokkur: 99–100% vatnsvarnarskilvirkni (hámarks leka 0,75 L/m²·klst).

• B-flokkur: 95–98,9% vatnsvarnarskilvirkni (≤3,75 L/m²·klst).

Hærri flokkar merkja betri vatnsvarnarskilvirkni (minni leki). EKO-YVB fellur í B-flokk, með mælda skilvirkni 97% samkvæmt prófi. Þetta þýðir að einungis um 3% af vatni á prófunaráreiti kom inn í gegn. (Til samanburðar er til louvre með 100% skilvirkni í A-flokk, til að mynda sum ristar með hitavír til að koma í veg fyrir ísmyndun.) Í EN 13030 er venjulega gefið til kynna við hvaða loftflæði skilvirkni gildir; EKO-YVB er prófað við 2 m/s (um 7,2 km/klst) andstreymishraða.

EN 13030 gefur hönnuðum færi á að bera saman ristar. Ristarkennsluflokkar eru gefnir upp með tilheyrandi hámarkshraða. Með því að velja ristu sem stenst hátt % gildið tryggir innri parturinn vernd gegn veðri. Til dæmis myndi rista í A-flokki (99–100%) við 2 m/s á að lekast mun minna vatn en B-flokkur, en EKO-YVB í B-flokki er samt mjög öflug (97%).

Ekovent EKO-YVB – Veðurþolin rist á útvegg

RISTIN ER SÉRPÖNTUÐ EFTIR MÁLI!

Veðurhlífinn EKO-YVB er hönnuð sem loftinntaks- og -útsogsrist fyrir kröfuhörð umhverfi. Hún býður upp á aukna vörn gegn vatnsinngangi með lægsta þrýstifalli á markaðnum. Ristin hefur eftirfarandi helstu eiginleika:

Helstu eiginleikar

• 97% vatnsvarnarskilvirkni (Class B) við 2 m/s. Þetta tryggir að yfir 95% af úrkomunni helst utan kerfisins í venjulegum vindi, prófað samkvæmt staðlinum EN 13030:2001.
• Corrosion Class C4, sem þýðir hágæða ryðvörn og endingu í saltmengaðri eða sterku lofti (t.d. sjávar- eða iðnaðarumhverfi).
• Auðveld hreinsun og viðhald: Netinu fyrir smádýr er gjarnan komið fyrir innan ristarinnar en hægt er að taka það fljótt út til hreinsunar.
• Lægsta þrýstifall á markaðnum.
• Prófað fyrir hljóð og þrýstifall samkvæmt ISO 5135.
• Fáanleg í MagiCAD.

Hvers vegna EKO-YVB hentar íslenskum aðstæðum

Talan 97% vatnsskilvirkni er mjög hátt hlutfall. Við prófun með 2 m/s (framhraða) lék einungis um 3% af vatni inn í gegn. Slík skilvirkni þýðir að meginmassi rigningar og snjódropa stöðvast við yfirborð grillarinnar. Fyrir íslenskar aðstæður – þar sem storknandi úrkoma og hvassviðri eru tíðir – minnkar þetta verulega líkur á leka og rakaskemmdum innandyra. Með því að hindra stærstan hluta vatnsins við yfirborð ristarinnar dregur EKO-YVB úr hættu á ryðmyndun og mygluskemmdum í loftinntakskerfum. Almennt er sýnt að góðir veðurhlífar draga marktækt úr hættu á ryði, myglu og öðrum bilunum í loftræstikerfum, sem mælir sérstaklega með notkun öflugra veðurlouvra í köldu, votu loftslagi. Í stuttu máli tryggir EKO-YVB veðurhlífarkerfið að loftinntak bygginga haldist þurrt og laust við snjófoks, sem stuðlar að öruggari og endingarlengri rekstri loftræstikerfa í íslensku veðri.

Hönnun og efni

EKO-YVB er ytri rist sem samanstendur af festingarramma og ristareiningu sem fest er með skrúfum. Hún inniheldur net til að verja gegn smádýrum. Sem staðalbúnaður er EKO-YVB framleidd með Z-prófíl ramma sem hentar til tengingar við rör eða vegg.

Ristin er staðlað framleidd úr sink-magnesíum ZM120 með tæringarflokk C4 og er hægt að fá hana duftlakkeraða í hvaða RAL lit sem er á sérpöntun. Einnig er hægt að fá EKO-YVB í öðrum efnum, svo sem áli, kopar, ryðfríu stáli EN 1.4404 (með C5 tæringarflokk) og sterkari gerðum sink-magnesíums ZM310 (með C5 tæringarflokk), þar á meðal RRP útfærslu (endurunnið og sjálfbært framleitt) sem hefur umtalsvert minni kolefnisspor og ákjósanlega tæringarvörn.

Stærðir og viðhald

EKO-YVB er framleidd í fjölmörgum stöðluðum stærðum frá 200×200 mm og upp úr. Hægt er að sérpanta aðrar stærðir eftir óskum. Ristir stærri en 2000×2000 mm eru byggðar upp með einingakerfi. Mælt er með fyrirbyggjandi viðhaldi á ristinni til að tryggja hámarksafköst, skoða og hreinsa hana árlega.

Aukabúnaður

Sem aukabúnað er hægt að fá EKO-YVB með sjálfstillandi hitastreng (230V). Ristin er einnig fáanleg í ýmsum sérsniðnum útfærslum.

Upplýsingar við pöntun

Þegar pantað er EKO-YVB rist er tilgreint eftirfarandi:

• Stærð: Breidd x Hæð (A x B) í millimetrum.
• Efni: Staðlað er Sink-magnesíum ZM120 (C4), eða valið úr öðrum efnum (Ál, Kopar, Ryðfrítt stál EN 1.4404, Sink-magnesíum ZM310 (C5), Sink-magnesíum ZM310 RRP).
• Yfirborðsfrágangur: Ómeðhöndlað eða duftlakkerað (tilgreina RAL-lit).

Skrár og gagnlegir tenglar

• Tækniblað (PDF)
• Heimasíða framleiðanda (Ekovent)
• Magicad plugin