Hvað kostar rekstur á loftræstikerfi á mánuði?
Rekstrarkostnaður á nútíma loftræstikerfi er oft lægri en margir halda. Mánaðarlegur rafmagnskostnaður jafnast oft á við eina litla ljósaperu (40-60W). Heildarkostnaður samanstendur af lágri rafmagnsnotkun, fyrirsjáanlegum síuskiptum og mögulegum sparnaði í húshitun vegna varmaendurvinnslu, sem gerir reksturinn afar hagkvæman.
Algengasta áhyggjuefnið: Er vélræn loftræsting ekki dýr í rekstri?
Ein algengasta spurningin sem vaknar þegar vélræn loftræsting er til umræðu snýr að rekstrarkostnaði. Margir sjá fyrir sér stóran og orkufrekan búnað sem er í gangi allan sólarhringinn og óttast að rafmagnsreikningurinn hækki verulega. Sannleikurinn er hins vegar sá að nútíma loftræstikerfi með varmaendurvinnslu eru hönnuð með orkunýtni að leiðarljósi og eru furðu sparneytin.
Hugmyndin um að kerfið „éti rafmagn“ er úrelt og á rætur sínar að rekja til eldri og óhagkvæmari tækni. Nýjustu kynslóðar kerfi nota svokallaða EC-mótora (Electronically Commutated) sem eru margfalt skilvirkari en hefðbundnir mótorar. Þegar kerfið er á lágum hraða, sem er algengasta stillingin í venjulegri notkun, er rafmagnsnotkunin oft á pari við eina 40 til 60 watta ljósaperu fyrir heila íbúð eða einbýlishús.
Rafmagnskostnaður í rauntölum
Til að setja þetta í samhengi skulum við taka einfalt dæmi. Þótt raunveruleg notkun fari eftir stærð húsnæðis og stillingum kerfisins, gefur eftirfarandi útreikningur góða vísbendingu um stærðargráðuna:
- Meðalnotkun kerfis: Gerum ráð fyrir að kerfið noti að meðaltali 60 Wött (0,06 kW).
- Klukkur á ári: Ár er 8.760 klukkustundir.
- Árleg raforkunotkun: 0,06 kW × 8.760 klst. = 525,6 kWh á ári.
Ef við gefum okkur að meðalverð á hverri kílóvattstund (kWh) sé 30 krónur, þá lítur dæmið svona út:
526 kWh × 30 kr/kWh ≈ 15.780 kr. á ári.
Þetta jafngildir um 1.315 krónum á mánuði. Þessi upphæð er hverfandi hluti af heildarrafmagnsreikningi flestra heimila og sambærileg við kostnaðinn af því að hafa eina litla peru kveikta.
Sparnaðurinn sem gleymist: Varmaendurvinnsla
Þegar aðeins er horft á rafmagnsnotkun viftanna er verið að horfa á aðeins aðra hliðina á peningnum. Stærsti kostur nútíma loftræstikerfa er varmaendurvinnslan sem á sér stað í varmaskipti kerfisins. Hér er raunverulegur sparnaður fólginn.
Hvernig virkar þetta?
- Kerfið dregur úr notað og rakt loft innan úr húsinu (útblástursloft).
- Áður en þessu lofti er hleypt út fer það í gegnum varmaskipti sem dregur hitann úr því.
- Á sama tíma dregur kerfið inn ferskt og kalt útiloft.
- Þetta kalda loft fer einnig í gegnum varmaskiptinn og hitnar upp við orkuna sem var tekin úr útblástursloftinu.
Nýtni þessara varmaskipta er mjög mikil, eða yfirleitt á bilinu 70–85%. Þetta þýðir að í stað þess að fá inn ískalt loft, eins og gerist þegar gluggi er opnaður, færðu inn ferskt og forhitað loft. Afleiðingin er sú að húshitunarkerfið þarf mun minna að vinna til að viðhalda kjörhitastigi innandyra. Í mörgum tilfellum vegur sparnaðurinn í húshitun að fullu eða að stórum hluta upp á móti þeim litla rafmagnskostnaði sem fer í viftur kerfisins.
Kostnaður við loftsíur: Fyrirsjáanlegur og nauðsynlegur
Annar fastur rekstrarliður eru loftsíurnar. Þetta er ekki aukakostnaður, heldur nauðsynleg fjárfesting í virkni kerfisins og heilsu heimilisfólks. Síurnar gegna tvíþættu hlutverki:
- G4 Grófsía: Verndar íhluti kerfisins (viftur, varmaskipti) fyrir stærri ögnum eins og ryki, sandi, skordýrum og hárum.
- F7 Fínsía: Hreinsar loftið sem kemur inn í húsið. Hún stöðvar mun fínni agnir eins og frjókorn, svifryk og aðra loftburna mengun.
Almennt er miðað við að skipta þurfi um síur einu sinni til tvisvar á ári. Tíðnin fer þó eftir staðsetningu – ef húsnæðið er við umferðargötu eða á svæði með mikilli rykmengun gæti þurft að skipta oftar. Kostnaðurinn er fyrirsjáanlegur og fer eftir stærð og gerð kerfisins. Þetta er fastur árlegur kostnaður sem auðvelt er að gera ráð fyrir í heimilisbókhaldinu.
Hjá Íshúsinu getum við gefið nákvæma áætlun um árlegan síukostnað fyrir þitt húsnæði og kerfi.
Annar rekstrarkostnaður: Lágmarksviðhald
Fyrir utan rafmagn og síur er annar rekstrarkostnaður nánast enginn. Þó er mælt með einföldu, reglubundnu eftirliti til að tryggja hámarksnýtni og langan líftíma kerfisins:
- Þrif á varmaskipti: Mælt er með að skoða og þrífa varmaskiptinn á 2-3 ára fresti. Þetta er einfalt verk sem tryggir að hann starfi með fullri skilvirkni.
- Eftirlit með frárennsli: Kerfið myndar kondens (raka) sem þarf að komast leiðar sinnar. Mikilvægt er að tryggja að kondensslanga og frárennsli stíflist ekki.
- Aðlögun stillinga: Ef notkun húsnæðis breytist (t.d. fleiri eða færri íbúar) getur verið gott að yfirfara stillingar til að tryggja að loftskipti séu hæfileg.
Þetta eru smávægileg atriði sem oft er hægt að sinna samhliða öðru reglulegu viðhaldi á húsinu.
Niðurstaða: Hver er heildarkostnaðurinn?
Þegar allt er tekið saman er rekstur á nútíma loftræstikerfi hagkvæmur og ávinningurinn langt umfram kostnaðinn. Heildarmyndin er þessi:
- Rafmagn: Lágmarkskostnaður, sambærilegur við eina litla ljósaperu.
- Síur: Fyrirsjáanlegur og hóflegur árskostnaður sem tryggir heilbrigt inniloft.
- Annar rekstur: Óverulegur og snýst um einfalt viðhald með löngu millibili.
- Ávinningur: Betri loftgæði, minni raki, minni hætta á myglu, betri svefn og mögulegur sparnaður í húshitun.
Til að fá nákvæma mynd af rekstrarkostnaði fyrir þitt heimili getur Íshúsið tekið raunveruleg gögn (stærð, einangrun, staðsetningu) og reiknað út áætlaðan árskostnað. Þannig sérðu svart á hvítu hvað kerfið kostar – og hvað það sparar.
Algengar Spurningar
Vegur hitasparnaðurinn alltaf upp á móti rafmagnskostnaðinum?
Það fer eftir aðstæðum eins og einangrun hússins, útihita og nýtni kerfisins. Í vel einangruðum nýlegum húsum getur sparnaðurinn oft vegið að fullu upp á móti rafmagnskostnaði viftanna yfir árið, og jafnvel gott betur. Í eldri húsum dregur hann verulega úr nettó rekstrarkostnaði.
Get ég skipt um síurnar sjálf/ur eða þarf ég fagmann?Já, í langflestum tilfellum er mjög auðvelt fyrir húseigendur að skipta um síur sjálfir. Það krefst engin sérstök verkfæri og tekur yfirleitt aðeins nokkrar mínútur. Íshúsið getur veitt einfaldar leiðbeiningar um ferlið.
Hvað gerist ef ég skipti ekki um síur á réttum tíma?Stíflaðar síur draga úr loftflæði og minnka afköst kerfisins. Viftumótorarnir þurfa þá að vinna meira, sem eykur rafmagnsnotkun. Mikilvægast er þó að loftgæðin versna þar sem síurnar geta ekki lengur hreinsað loftið á áhrifaríkan hátt og óhreinindi geta farið að safnast fyrir í loftræstilögnum.